Teknik Analiz nedir? Borsa Grafiklerini Ustaca Yorumlayın

Teknik analiz nedir sorusunun en net cevabı, geçmiş fiyat hareketlerini ve işlem hacmi verilerini kullanarak gelecekteki piyasa eğilimlerini öngörme metodolojisidir. Bir şirketin bilançosuna odaklanan temel analizin aksine, bu yaklaşım tamamen piyasa psikolojisinin ve arz-talep dinamiklerinin grafiğe yansımasını yorumlar. Borsa grafiklerine ilk yatırım yaptığımda, renkli çizgiler ve karmaşık şekiller bana da anlamsız bir karalama gibi gelmişti. Bu rakamlar ve formasyonlar ilk başta göz korkutucu görünebilir, ancak temel mantığını kavradığınızda piyasanın dilini çözmeye başlarsınız.

📢 Affiliate (Bağlı Kuruluş) Uyarısı: Bu yazıdaki bazı bağlantılar affiliate linkleri içerebilir. Bu linklerden yapacağınız satın alımlardan küçük bir komisyon kazanabiliriz, ancak bu size ek bir maliyet getirmez.

Usta analist Martin J. Pring’in de belirttiği gibi, "Piyasa, temel bilgileri dikkate almaz; piyasa sadece piyasayı dikkate alır." Bu söz, teknik analizin neden sadece fiyat ve hacme odaklandığını mükemmel bir şekilde özetler. Bu rehberde, grafik okumanın temel taşlarını adım adım ele alacağız:

• Trend Çizgileri: Piyasanın genel yönünü nasıl belirleriz?
• Destek ve Direnç Seviyeleri: Fiyatların takıldığı veya geri döndüğü kilit noktalar.
• Temel Formasyonlar: Omuz-baş-omuz veya ikili dip gibi şekiller ne anlama geliyor?
• Popüler İndikatörler: RSI ve MACD gibi araçlar bize hangi sinyalleri verir?

⚠️ Yasal Uyarı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve yatırım tavsiyesi değildir. Finansal kararlar almadan önce sertifikalı bir finansal danışmana başvurmanız önerilir.

Teknik Analizin Temel Felsefesi: Her Şey Fiyata Yansır

Dow Teorisi, Charles Dow tarafından geliştirilen ve teknik analizin temelini oluşturan bir piyasa yaklaşımıdır. Bu teoriye göre, piyasanın genel yönünü anlamak için bireysel hisse senetleri yerine endekslerin (örneğin, Dow Jones veya BIST 100) hareketleri incelenmelidir. Teorinin temelinde yatan üç ana varsayım, bugünkü modern teknik analizin de omurgasını oluşturur.

Piyasa Her Şeyi Fiyatlandırır (Discounts Everything)

Teknik analizin belki de en temel taşı, piyasanın mevcut tüm bilgileri anında fiyata yansıttığı ilkesidir. Bu ne anlama geliyor? Bir şirketin bilançosu, sektöründeki rekabet, faiz oranlarındaki bir değişiklik veya yaklaşan bir siyasi seçim... Aklınıza gelebilecek her türlü ekonomik, politik ve psikolojik faktör, o anki hisse senedi fiyatının içindedir.

Biliyorum, bu ilk başta biraz iddialı gelebilir. "Nasıl olur da bir fiyat, bu kadar çok bilgiyi içerebilir?" diye düşünebilirsiniz. Şöyle bir örnek verelim: Bir teknoloji şirketinin devrim niteliğinde bir ürün çıkaracağı haberi sızdığında, bu beklenti alımları tetikler ve fiyat yükselir. Ürün resmi olarak duyurulduğunda ise fiyat zaten bu beklentiyi "satın almış" olabilir. Teknik analist de bu noktada haberin ne olduğuna değil, fiyatın bu habere nasıl tepki verdiğine odaklanır. Temel analiz "neden" sorusunu sorarken, teknik analiz "ne" sorusuna, yani fiyata bakar.

Fiyatlar Trendler Halinde Hareket Eder

Piyasadaki fiyat hareketleri rastgele ve kaotik değildir. Fiyatlar belirli bir yönde, yani trendler halinde hareket etme eğilimindedir. Bir trend bir kez başladığında, tersine döndüğüne dair net sinyaller gelene kadar aynı yönde devam etmesi beklenir. İlk yatırımımda ben de bu kuralı acı bir şekilde öğrenmiştim. Sürekli düşen bir hisseyi "artık diptedir" diye alıp, düşüş trendinin gücünü hafife almıştım. Unutmayın, "Trend is your friend" (Trend senin dostundur) borsanın en eski ama en geçerli sözlerinden biridir.

Dow Teorisi'ne göre üç tür trend vardır:

• Ana Trend (Primary Trend): Bir yıldan uzun süren, piyasanın genel yönünü belirleyen en büyük dalgadır. Boğa (yükseliş) veya Ayı (düşüş) piyasaları olarak bilinir.
• İkincil Trend (Secondary Trend): Ana trendin içindeki düzeltme hareketleridir. Birkaç hafta ile birkaç ay arasında sürer. Örneğin, bir boğa piyasasında yaşanan geçici düşüşler ikincil trenddir.
• Küçük Trend (Minor Trend): Birkaç günden birkaç haftaya kadar süren kısa vadeli dalgalanmalardır. Genellikle ikincil trendlerin içinde oluşurlar ve en çok "gürültü" içeren hareketlerdir.

Tarih Tekerrür Eder

Bu ilke, insan psikolojisinin yüzyıllardır değişmediği gerçeğine dayanır. Geçmişte yatırımcıların belirli piyasa koşullarına (örneğin bir panik satışı veya aşırı iyimserlik anı) verdikleri tepkiler, gelecekte de benzer koşullar oluştuğunda benzer şekilde ortaya çıkacaktır. Korku, açgözlülük, umut ve panik gibi duygular, grafiklerde kendini tekrar eden formasyonlar ve kalıplar yaratır.

Omuz-baş-omuz, ikili dip veya bayrak formasyonları gibi yapılar, aslında piyasa psikolojisinin görsel bir kaydıdır. Bu kalıpları tanıyarak, tarihin tekerrür etme olasılığı üzerinden gelecekteki fiyat hareketleri hakkında olasılıksal tahminler yürütebiliriz. Efsanevi yatırımcı Peter Lynch'in de belirttiği gibi, "Borsada para kazanmak için en önemli organ beyin değil, midedir." Bu, piyasa psikolojisinin ve duygusal kontrolün ne kadar kritik olduğunu mükemmel bir şekilde özetler.

💡 Özet / Key Takeaways

• Her Şey Fiyattadır: Bir varlığın fiyatı, o varlıkla ilgili bilinen ve bilinmeyen tüm bilgileri, beklentileri ve duyguları içerir.
• Trendleri Takip Et: Fiyatlar rastgele hareket etmez; belirli trendler oluştururlar. Başarılı bir analiz için mevcut trendi doğru belirlemek kritiktir.
• Geçmiş Geleceğin Aynasıdır: İnsan psikolojisi değişmediği için, geçmişte işe yaramış grafik kalıpları ve göstergeler gelecekte de benzer sonuçlar doğurma potansiyeline sahiptir.

Borsa Grafik Okuma Sanatı: Mum Grafikleri ve Hacmin Dili

Mum Grafik, belirli bir zaman dilimindeki (örneğin bir gün, bir saat veya bir dakika) fiyat hareketini görsel olarak özetleyen bir finansal grafik türüdür. Her bir "mum", o periyodun açılış, en yüksek, en düşük ve kapanış fiyatlarını tek bir çubukta gösterir.

Grafiğe ilk baktığınızda gördüğünüz renkli dikdörtgenler ve ince çizgiler, piyasanın o anki hikayesini anlatır. Bu hikayeyi okumak için önce karakterleri tanımamız gerekir:

• Gövde (Body): Mumun geniş, renkli kısmıdır. Açılış ve kapanış fiyatı arasındaki aralığı gösterir. Gövdenin uzunluğu, o periyottaki alım veya satım baskısının gücünü yansıtır.
• Fitiller (Wicks/Shadows): Gövdenin üstündeki ve altındaki ince çizgilerdir. Bunlar, ilgili zaman diliminde ulaşılan en yüksek ve en düşük fiyat seviyelerini belirtir. Uzun bir üst fitil, alıcıların fiyatı yukarı çektiğini ama satıcıların baskın gelerek fiyatı aşağı ittiğini gösterir.

Biliyorum, bu terimler ilk başta karmaşık görünebilir, ancak renklerin anlamı oldukça basittir:

• Yeşil Mum (Yükseliş): Kapanış fiyatının, açılış fiyatından daha yüksek olduğu anlamına gelir. Bu, alıcıların kontrolü ele geçirdiği ve piyasada bir iyimserlik havası olduğunu gösterir. Örneğin, bir hissenin güne 100 TL'den başlayıp 105 TL'den kapandığını düşünelim. Bu, 5 TL'lik yeşil bir gövde oluşturur (Bu rakamlar örnektir, garanti edilmez).
• Kırmızı Mum (Düşüş): Kapanış fiyatının, açılış fiyatından daha düşük olduğunu belirtir. Bu ise satıcıların baskın olduğu ve piyasada karamsarlığın hakim olduğu bir seansı işaret eder.

Hacim: Fiyat Hareketinin Teyit Mekanizması

Fiyat grafiğinin alt kısmında gördüğünüz dikey çubuklar, işlem hacmini temsil eder. Hacim, belirli bir zaman diliminde el değiştiren toplam hisse senedi veya kontrat sayısıdır. Basitçe, piyasanın "ses seviyesidir". Teknik analizin öncülerinden Charles Dow'un temel prensiplerinden biri şudur: "Hacim, trendi teyit etmelidir."

Büyük, yeşil bir mumun yüksek bir işlem hacmiyle desteklenmesi, yükseliş hareketinin güçlü ve yatırımcılar tarafından geniş çapta kabul gördüğünü gösterir. Tam tersi, zayıf bir hacimle gerçekleşen bir fiyat artışı ise genellikle şüpheyle karşılanır ve sürdürülebilir olmayabilir.

Zaman Dilimi: Analizin Perspektifini Değiştirmek

Grafiklere bakarken seçtiğiniz zaman dilimi, gördüğünüz resmi tamamen değiştirir.

• Uzun Vadeli (Günlük, Haftalık): Bu grafikler, bir şirketin genel gidişatı ve ana trendleri hakkında büyük resmi sunar. Uzun vadeli yatırımcılar için idealdir.
• Orta Vadeli (4 Saatlik, 1 Saatlik): Daha kısa trendleri ve potansiyel giriş-çıkış noktalarını belirlemek için kullanılır. Genellikle "swing trader" olarak bilinen yatırımcılar bu zaman dilimlerini tercih eder.
• Kısa Vadeli (15 Dakika, 5 Dakika): Gün içi alım satım yapanlar (day traders) için kritik öneme sahiptir. Fiyattaki anlık dalgalanmaları yakalamaya odaklanır.

Kendi yatırım yolculuğumun başlarında, 5 dakikalık grafiklere odaklanıp her küçük hareketi anlamlandırmaya çalıştığımı hatırlıyorum. Bu, genellikle gereksiz strese ve hatalı kararlara yol açtı. Zamanla anladım ki, daha uzun vadeli grafiklerdeki ana trendi anlamadan kısa vadeli dalgalanmalarda boğulmak çok kolaydır. Önce ormanın genelini görüp sonra ağaçlara odaklanmak daha sağlıklı bir yaklaşımdır.

💡 Özet / Key Takeaways

• Mum Grafiği Anatomisi: Gövde açılış-kapanış fiyatını, fitiller ise en yüksek ve en düşük seviyeleri gösterir.
• Renklerin Dili: Yeşil mumlar alıcıların, kırmızı mumlar ise satıcıların gücünü temsil eder.
• Hacmin Rolü: Yüksek hacim, mevcut fiyat hareketinin (yükseliş veya düşüş) güçlü ve inandırıcı olduğunu teyit eder. Düşük hacimli hareketler genellikle zayıf kabul edilir.
• Zaman Dilimi Seçimi: Analizinizin derinliği ve odak noktası, seçtiğiniz zaman dilimine (günlük, saatlik, dakikalık) bağlıdır. Yatırım stratejinizle uyumlu bir zaman dilimi seçmek kritiktir.

Piyasanın Psikolojik Sınırları: Destek ve Direnç Noktaları

Destek seviyesi, bir finansal varlığın fiyatının düşerken alıcıların ilgisiyle karşılaştığı ve daha fazla düşüşün zorlaştığı bir fiyat düzeyidir. Piyasanın tabanı veya bir güvenlik ağı gibi düşünülebilir. Fiyat bu seviyeye geldiğinde, alım talebi satış baskısına üstün gelmeye başlar ve fiyatın yönünü yukarı çevirme potansiyeli artar.

Bu seviyeler tamamen alıcı ve satıcı psikolojisi ile şekillenir. Örneğin, bir hisse senedinin 100 TL seviyesine her düştüğünde alıcı bulduğunu ve tekrar yükseldiğini düşünün. İşte bu 100 TL, o hisse için psikolojik bir destek noktası haline gelir. Alıcılar bu seviyeyi "ucuz" veya "adil değer" olarak görür ve alım fırsatı olarak değerlendirir. İlk yatırımımda bir hissenin destek noktasına geldiğini görüp panikle satmıştım, sadece birkaç gün sonra oradan sekip %15'lik bir ralli (Bu rakamlar örnektir, garanti edilmez) yaptığını izledim. Bu deneyim, bana sabrın ve bu seviyeleri anlamanın önemini öğreten acı bir ders oldu.

Direnç seviyesi ise, bir varlığın fiyatının yükselirken satış baskısıyla karşılaştığı ve daha fazla yükselişin zorlaştığı bir fiyat tavanıdır. Fiyat bu noktaya ulaştığında, satıcılar kârlarını realize etmek için devreye girer ve satış arzı alım talebini aşar. Biliyorum, bu sürekli bir duvara çarpıp geri dönme hissi sinir bozucu olabilir, özellikle de pozisyonunuzu kârla kapatmak istediğinizde. Ancak bu, piyasanın doğal bir dinamiğidir.

Efsanevi yatırımcı Peter Lynch'in de dediği gibi: "Borsada para kazanmak için ihtiyacınız olan tek organ midedir, beyin değil." Bu söz, destek ve direnç noktalarındaki panik satışları veya coşkulu alımların ne kadar duygusal olduğunu mükemmel özetler.

Trend Çizgileri: Dinamik Savaş Alanları

Destek ve direnç her zaman yatay çizgiler olmak zorunda değildir. Bazen fiyatlar belirli bir eğimle hareket eder. İşte burada trend çizgileri devreye girer ve bize "dinamik" destek ve direnç seviyelerini gösterir.

• Yükselen Trend (Dinamik Destek): Fiyat grafiğindeki dip noktaları birleştiren yukarı yönlü bir çizgi çizersiniz. Fiyat bu çizgiye her yaklaştığında, alıcılar devreye girerek yükselişi sürdürme eğilimindedir. Bu çizgi, yükselen trendin alt bandı olarak çalışır.
• Düşen Trend (Dinamik Direnç): Fiyat grafiğindeki tepe noktaları birleştiren aşağı yönlü bir çizgi çizersiniz. Fiyat bu çizgiye her tırmandığında satış baskısıyla karşılaşır. Bu çizgi, düşen trendin üst bandı olarak görev yapar.

Rol Değişimi: En Güçlü Sinyallerden Biri

Teknik analizin en ilgi çekici kurallarından biri, kırılan destek ve direnç seviyelerinin rollerinin değişmesidir. Bu kavramı anlamak, piyasanın bir sonraki hamlesini tahmin etmenize yardımcı olabilir. Bu konuda daha fazla bilgiyi Investopedia'nın ilgili makalesinde bulabilirsiniz.

• Kırılan Direnç Desteğe Dönüşür: Bir hisse senedi, uzun süredir aşamadığı 120 TL direncini güçlü bir hacimle kırdı ve 125 TL'ye yükseldi diyelim. Artık o eski "tavan" olan 120 TL, yeni "taban" yani destek noktası olur. Fiyat geri çekilme yaşarsa, yatırımcılar artık 120 TL'yi yeni bir alım fırsatı olarak görebilir.
• Kırılan Destek Dirence Dönüşür: 100 TL'de güçlü bir desteği olan hisse, olumsuz bir haberle 95 TL'ye düştü. Artık o eski "güvenlik ağı" olan 100 TL seviyesi, yeni bir "tavan" yani direnç noktası haline gelir. Fiyat tekrar 100 TL'ye yükselmeye çalıştığında, daha önce bu seviyeden maliyetlenen ve zararda olan yatırımcılar "maliyetine satma" eğilimine gireceği için satış baskısı oluşur.

Bu rol değişimleri, piyasa psikolojisinin nasıl değiştiğini gösteren somut kanıtlardır ve genellikle yeni bir trendin başlangıcını işaret eder.

💡 Özet / Key Takeaways

• Destek: Alıcıların devreye girdiği, fiyat düşüşünü yavaşlatan bir fiyat tabanıdır.
• Direnç: Satıcıların devreye girdiği, fiyat yükselişini sınırlayan bir fiyat tavanıdır.
• Trend Çizgileri: Yükselen veya düşen piyasalarda eğimli, yani dinamik destek ve direnç seviyeleri oluşturur.
• Rol Değişimi: Bir direnç seviyesi aşıldığında yeni bir desteğe, bir destek seviyesi kırıldığında ise yeni bir dirence dönüşür. Bu, piyasadaki güç dengesinin değiştiğinin önemli bir göstergesidir.

Teknik Analiz İndikatörleri: Grafiğinize Anlam Katmak

Hareketli Ortalama (Moving Average - MA), belirli bir zaman dilimindeki bir varlığın ortalama fiyatını gösteren, trend takip eden bir göstergedir. En temel işlevi, fiyat grafiğindeki anlık dalgalanmaları ve "gürültüyü" filtreleyerek ana eğilimin yönünü daha net bir şekilde ortaya koymaktır. Fiyatlar hareketli ortalamanın üzerindeyse yükseliş, altındaysa düşüş trendinden bahsedilir.

İlk yatırımımda ben de sadece fiyata bakarak alım satım yapmaya çalışıyordum. Bir hissenin 50 günlük ortalamasının altına düşmesiyle yaşadığım paniği unutamam. Oysa bu tek başına bir felaket senaryosu değildi; sadece piyasanın kısa vadeli yönelimi hakkında bir ipucu veriyordu.

• Basit Hareketli Ortalama (SMA): Belirlenen periyottaki tüm kapanış fiyatlarının aritmetik ortalamasıdır.
• Üssel Hareketli Ortalama (EMA): Son günlerdeki fiyatlara daha fazla ağırlık vererek güncel hareketlere daha hızlı tepki verir.
• Kullanım Örneği: Kısa vadeli bir ortalamanın (örneğin 50 günlük MA) uzun vadeli bir ortalamayı (örneğin 200 günlük MA) yukarı yönlü kesmesi "Golden Cross" olarak bilinir ve genellikle güçlü bir yükseliş sinyali olarak yorumlanır. Tersi ise "Death Cross"tur.

Göreceli Güç Endeksi (RSI) ile Piyasayı Okumak

Göreceli Güç Endeksi (Relative Strength Index - RSI), bir varlığın belirli bir periyottaki fiyat hareketlerinin hızını ve değişimini ölçen bir momentum osilatörüdür. 0 ile 100 arasında bir değer üretir ve genellikle fiyatın aşırı alım veya aşırı satım bölgelerinde olup olmadığını anlamak için kullanılır. Biliyorum, bu rakamlar ilk başta korkutucu görünebilir, ama mantığı aslında oldukça basittir.

• Aşırı Alım Bölgesi (Overbought): RSI değeri 70'in üzerine çıktığında, varlığın fiyatının çok hızlı ve fazla yükseldiği, bir düzeltme veya düşüş potansiyeli taşıdığı düşünülür. Bu, "satış" için bir sinyal olabilir.
• Aşırı Satım Bölgesi (Oversold): RSI değeri 30'un altına indiğinde ise, fiyatın aşırı düştüğü ve bir tepki yükselişinin gelebileceği yorumlanır. Bu da "alım" için bir fırsat olarak değerlendirilebilir.

Örneğin, bir hissenin fiyatı artarken RSI 75 seviyesine ulaştıysa, bu durum alıcıların momentumunun zayıflamaya başladığının bir işareti olabilir.

MACD ile Momentumun İzini Sürmek

MACD (Moving Average Convergence Divergence), iki farklı üssel hareketli ortalama arasındaki ilişkiyi göstererek momentumdaki değişimleri belirleyen bir trend takip momentum göstergesidir. Temelde üç bileşenden oluşur: MACD çizgisi, sinyal çizgisi ve histogram.

• MACD Çizgisi: Genellikle 12 günlük EMA'dan 26 günlük EMA'nın çıkarılmasıyla hesaplanır.
• Sinyal Çizgisi: MACD çizgisinin 9 günlük EMA'sıdır.
• Histogram: MACD çizgisi ile sinyal çizgisi arasındaki farkı gösterir.

MACD'yi yorumlamanın en yaygın yolu kesişimlerdir. MACD çizgisi, sinyal çizgisini yukarı kestiğinde bu bir "al" sinyali olarak, aşağı kestiğinde ise "sat" sinyali olarak kabul edilir. Histogramın sıfır çizgisinin üzerine çıkması ise yükseliş momentumunun güçlendiğini gösterir. Daha fazla bilgi için Investopedia'nın MACD rehberini inceleyebilirsiniz.

En Önemli Kural: Asla Tek Bir İndikatöre Güvenmeyin

Tek bir göstergenin verdiği "al" sinyaliyle tüm paranızı bir hisseye yatırmak, pusulasız okyanusa açılmaya benzer. İndikatörler geleceği tahmin etmezler; sadece geçmiş fiyat verilerine dayalı olasılıklar sunarlar. Başarılı yatırımcılar, farklı indikatörlerden gelen sinyalleri birbiriyle teyit ederek karar alırlar. Örneğin, RSI aşırı satım bölgesindeyken MACD'nin de al sinyali üretmesi, pozisyona girmek için daha güçlü bir teyittir.

Efsanevi yatırımcı Peter Lynch'in de dediği gibi, "Ne sahibi olduğunuzu ve neden sahibi olduğunuzu bilin." Teknik analiz güçlü bir araçtır ancak yatırım yaptığınız şirketin temel değerini anlamadan kullanıldığında yanıltıcı olabilir.

💡 Özet / Key Takeaways

• Hareketli Ortalamalar (MA): Piyasanın genel yönünü (trend) anlamak için kullanılır. Fiyatın ortalamanın üstünde veya altında olması temel bir göstergedir.
• Göreceli Güç Endeksi (RSI): 70 üzeri "aşırı alım", 30 altı ise "aşırı satım" olarak yorumlanır ve potansiyel dönüş noktaları hakkında ipucu verir.
• MACD: Momentumdaki değişimleri ve kısa vadeli al/sat fırsatlarını belirlemek için kesişimleri takip edilir.
• Altın Kural: Hiçbir indikatör tek başına yeterli değildir. Güçlü bir analiz için daima birden fazla göstergeyi birlikte kullanarak teyit alın.

Grafik Formasyonları: Piyasa Psikolojisinin Resimleri

Grafik formasyonları, belirli bir zaman diliminde fiyat hareketlerinin oluşturduğu ve tekrar etme eğiliminde olan geometrik şekillerdir. Bu şekiller, aslında alıcılar ve satıcılar arasındaki mücadelenin, yani piyasa psikolojisinin görsel bir kaydıdır. Onları doğru okumak, gelecekteki fiyat hareketleri hakkında olasılıksal tahminler yapmanıza olanak tanır.

Bu formasyonlar temelde iki ana kategoriye ayrılır: trendin yön değiştirebileceğini haber verenler ve mevcut trendin devam edeceğine işaret edenler.

Trendin Sonunu Haber Verenler: Dönüş Formasyonları

Bu desenler, bir partinin bittiğini ve yeni bir dönemin başlayabileceğini fısıldar. En yaygın olanları Omuz-Baş-Omuz (OBO) ve İkili Tepe/Dip formasyonlarıdır.

• Omuz-Baş-Omuz (OBO): Bu, yükseliş trendinin zirvesinde oluşan en güvenilir dönüş formasyonlarından biridir. Yapısı şöyledir:

1. Sol Omuz: Fiyat yükselir, bir zirve yapar ve ardından bir miktar düşer.

2. Baş: Fiyat, sol omuzu aşarak daha yüksek bir zirve yapar ve tekrar düşer.

3. Sağ Omuz: Fiyat tekrar yükselir ama "baş" seviyesine ulaşamaz, sol omuzla yaklaşık aynı seviyede bir zirve yapar ve düşüşe geçer.

Bu üç zirvenin altındaki destek seviyesine "boyun çizgisi" denir. Fiyat bu çizginin altına kırıldığında, düşüş trendinin başladığına dair güçlü bir sinyal olarak kabul edilir. Biliyorum, bu terimler ilk başta karmaşık gelebilir, ancak grafiğe bir insan silüeti gibi baktığınızda anlam kazanacaktır.

• İkili Tepe ve İkili Dip: Bunlar OBO'dan daha basit ama equally güçlü formasyonlardır.
• İkili Tepe: Fiyat yükselir, bir zirve yapar, düşer ve ardından hemen hemen aynı seviyede ikinci bir zirve daha yaparak tekrar düşer. "M" harfine benzer. Bu, alıcıların fiyatı daha yukarı taşıyamadığını ve satıcıların kontrolü ele geçirdiğini gösterir.
• İkili Dip: Düşüş trendinin sonunda oluşur ve "W" harfine benzer. Fiyatın iki kez aynı dip seviyesini test edip kıramaması, düşüş baskısının azaldığına ve yükselişin başlayabileceğine işaret eder.

Trendin Devam Sinyalleri: Mola Formasyonları

Bazen piyasa yorulur ve ana yönüne devam etmeden önce kısa bir mola verir. İşte bu molalar, devam formasyonlarını oluşturur.

• Üçgenler, Flamalar ve Bayraklar: Bu formasyonlar genellikle keskin bir fiyat hareketinden sonra ortaya çıkar.
• Bayrak/Flama: Hızlı bir yükselişten (bayrak direği) sonra fiyatın kısa bir süre dar bir kanalda dalgalanmasıdır. Bu, yatırımcıların kârlarını alıp yeni alıcıların devreye girmesi için bir bekleme anıdır. Kırılma genellikle direk yönünde olur.
• Üçgen: Fiyat hareketinin giderek daralan bir aralığa sıkışmasıdır. Fiyatın sıkışan üçgenin hangi yönüne kırıldığı, hareketin o yönde devam edeceğinin sinyalidir.

İlk yatırımımda ben de yükselen bir trendde gördüğüm bir bayrak formasyonunu panik satışı sanmıştım. Oysa bu sadece piyasanın nefes aldığı bir duraklama anıydı ve hisse kısa süre sonra yükselişine devam etti. Bu kişisel deneyim, formasyonları anlamanın aceleci kararları nasıl önleyebileceğini bana öğretti.

Tek Resme Odaklanmayın: Teknik ve Temel Analiz Birlikteliği

Grafik formasyonları güçlü araçlar olsa da tek başlarına birer kehanet topu değillerdir. Efsanevi yatırımcı Peter Lynch'in de dediği gibi, "Grafikler bir şirketin hisselerini ne zaman alacağınızı belirlemek için harikadır, ancak hangi hisseyi alacağınızı size söylemez."

Bu söz, teknik analizin en iyi temel analizle birlikte çalıştığını vurgular.

• Temel Analiz ile "Ne Alacağınızı" Bulun: Şirketin finansal sağlığını, sektördeki yerini, büyüme potansiyelini analiz ederek yatırım yapmaya değer şirketleri belirleyin. Daha fazla bilgi için Temel Analiz Rehberi yazımıza göz atabilirsiniz.
• Teknik Analiz ile "Ne Zaman Alacağınızı" Belirleyin: Yatırım yapmaya karar verdiğiniz şirketin grafiğindeki formasyonları ve göstergeleri kullanarak doğru alım ve satım zamanlamasını yapın. Örneğin, temel analizi çok güçlü bir şirketin hissesi "İkili Dip" formasyonu oluşturuyorsa, bu sizin için harika bir giriş fırsatı olabilir.

Teknik analizi, bir şirketin hikayesini anlatan temel analizin "zamanlama" bölümü olarak düşünmek, en sağlıklı yaklaşımdır.

💡 Özet / Key Takeaways

• Grafik formasyonları, alıcı ve satıcı psikolojisinin görsel yansımalarıdır.
• Trend Dönüş Formasyonları (OBO, İkili Tepe/Dip): Mevcut trendin zayıfladığını ve yön değiştirebileceğini gösterir.
• Trend Devam Formasyonları (Üçgen, Bayrak, Flama): Piyasada kısa bir mola verildiğini ve ana trendin devam edeceğini sinyaller.
• Teknik analiz, hangi hisseyi alacağınızı değil, seçtiğiniz hisseyi ne zaman alacağınızı belirlemede en etkilidir.
• En güçlü yatırım stratejisi, temel analizle "ne" alacağınıza karar verip, teknik analizle "ne zaman" alacağınıza zamanlama yapmaktır.

💡 Uzman Görüşü: Deneyimlerime göre, en büyük hata onlarca indikatörde kaybolmaktır. Başlangıçta sadece ana trendi ve birkaç kilit destek/direnç seviyesini belirlemeye odaklanın. Grafik ne kadar sade olursa, alacağınız kararlar o kadar net ve tutarlı olur.

Sonuç

Teknik analiz, geleceği gören sihirli bir küre değildir; piyasanın nabzını tutan bir stetoskoptur. Mum grafiklerinin fısıltılarını, hacmin gücünü ve destek-direnç seviyelerinin psikolojik sınırlarını anlamak, yatırım kararlarınıza bir pusula ekler. Unutmayın, bu bir sanattır ve her sanat gibi pratik gerektirir. İlk başlarda grafikler karmaşık bir labirent gibi görünebilir, ancak her bir çizgi, aslında binlerce yatırımcının umut ve korkularının bir yansımasıdır.

Umarım bu rehber, kendi yatırım yolculuğunuzda size bir ışık tutar. Şimdi sıra sizde. Kendi analizlerinizi yapmaya başlayın, küçük adımlarla ilerleyin ve öğrendiklerinizi, hatta takıldığınız noktaları yorumlarda bizimle paylaşmaktan çekinmeyin. Unutmayın, en iyi öğrenme yolu denemektir.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Teknik analiz nedir ve ne işe yarar?

Teknik analiz, geçmiş fiyat hareketlerini ve işlem hacmi verilerini kullanarak gelecekteki piyasa eğilimlerini tahmin etme yöntemidir. Yatırımcılara alım-satım kararları için doğru zamanlamayı belirlemede yardımcı olur ve temel analizden farklı olarak şirketin mali durumuna odaklanmaz.

Borsa grafiklerinde destek ve direnç ne anlama gelir?

Destek, fiyatların düşüşünün durmasının beklendiği seviyedir; alıcıların satıcılardan daha güçlü olduğu bölgedir. Direnç ise fiyatların yükselişinin durmasının beklendiği seviyedir; satıcıların alıcılardan daha güçlü olduğu bölgedir. Bu seviyeler trendin yönü hakkında ipucu verir.

Mum grafikleri (candlestick charts) nasıl okunur?

Mum grafikleri, bir varlığın belirli bir periyottaki açılış, kapanış, en yüksek ve en düşük fiyatlarını gösterir. Gövde, açılış ve kapanış fiyatları arasındaki farkı; fitiller ise en yüksek ve en düşük seviyeleri belirtir. Renkler genellikle yükselişi veya düşüşü temsil eder.

Teknik analizde en sık kullanılan göstergeler hangileridir?

En popüler göstergeler arasında Hareketli Ortalamalar (MA), Göreceli Güç Endeksi (RSI), MACD ve Bollinger Bantları bulunur. Bu göstergeler, momentumu, trendin gücünü, aşırı alım/satım bölgelerini ve volatilitenin seviyesini ölçerek yatırımcılara sinyaller üretir.

Teknik analiz tek başına yatırım için yeterli midir?

Teknik analiz güçlü bir araç olsa da, genellikle tek başına yeterli görülmez. Birçok yatırımcı, daha kapsamlı bir piyasa görüşü elde etmek ve riskleri azaltmak için teknik analizi, şirketin finansal sağlığını inceleyen temel analiz ile birlikte kullanmayı tercih eder.

⚠️ Yasal Uyarı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve yatırım tavsiyesi değildir. Finansal kararlar almadan önce sertifikalı bir finansal danışmana başvurmanız önerilir.